Những ngày này bảy năm về trước chúng ta đã mất Nils Liedholm.
Chính xác là ngày 5/11/2007, ông từ giã cuộc đời ở tuổi 85 tại thị trấn Cuccaro miền Tây Bắc nước Ý. Ngày Liedholm sinh ra, 8/10/1922 được gọi là “ngày sinh của một vĩ nhân bóng đá”.
Liedhom là một cầu thủ vĩ đại của bóng đá Thụy Điển, của AC Milan. Là huấn luyện viên huyền thoại của Milan, AS Roma, bóng đá Ý và thế giới. Ông không còn ở đây nữa, nhưng chúng ta đã không thể nhìn thấy thế giới này nếu không có Liedholm, người mãi mãi thay đổi cách chơi phòng ngự trong bóng đá.
Khi còn thi đấu, Liedholm là một tiền vệ tấn công tài ba, trung tâm của bộ ba Gre-No-Li cùng Milan đoạt 4 Scudetto giữa thế kỷ 20, lọt vào trận chung kết cúp C1 mùa 1957-1958 và thua Real Madrid vì bàn thắng của Gento trong hiệp phụ.
Trước khi đến Milan, ông có huy chương vàng Olympic London 1948 và sau những tháng ngày bị cấm thi đấu cho đội tuyển quốc gia vì ra nước ngoài chơi bóng, Liedholm trở lại tuyển Thụy Điển năm 36 tuổi khi lệnh cấm được dỡ bỏ, là ngôi sao đưa đội vào trận chung kết World Cup năm 1958 thua Brazil của Pele và Didi, trở thành cầu thủ lớn tuổi nhất từng ghi bàn trong một trận chung kết thế giới.
Liedholm là một trong những cầu thủ đầu tiên ý thức tầm quan trọng của thể lực trong bóng đá. Ông tập thể lực hằng ngày, tập chạy, ném lao, nhảy sào, ném búa. Ông ném biên cực mạnh từ giữa sân vào vòng cấm và Gunnar Nordahl đánh đầu ghi bàn, một đòn đánh lợi hại của AC Milan. Nhờ thể lực tốt, ông thi đấu đến năm 39 tuổi.
Nhưng to khỏe không đồng nghĩa với đá rắn và bạo lực, Liedholm là một cầu thủ rất khéo và giỏi phán đoán tình huống. Ông có tài chuyền bóng nhanh và rất chính xác. Một giai thoại tiêu biểu về Liedholm là giai đoạn suốt 2 năm liền ông không chuyền hỏng bất cứ đường chuyền nào. Đến khi một đường chuyền hỏng xảy ra, khán đài bật dậy và cổ động viên Milan đã hoan hô suốt 5 phút đồng hồ. Đó là giây phút họ sung sướng tuyên bố Liedholm chỉ là con người như họ.
Người Italia gọi Liedholm là “Barone” (Nam tước), là quý ông của bóng đá vì lối chơi fairplay của ông. Trong những năm tháng của những cú cắt kéo lấy bóng bằng hai chân từ đằng sau, Liedholm luôn chủ trương giành bóng đúng luật thay vì phạm lỗi. Sau này khi trở thành huấn luyện viên, ông cấm các tiền vệ của mình tắc bóng ở giữa sân: “Khi bạn làm điều đó [phạm lỗi], bạn đã hai lần thất bại: bóng trong chân người khác và bạn truyền đi một thông điệp sợ hãi”.
Bóng đá của Liedholm là trò chơi của tinh thần thượng võ, của sự bền bỉ và nụ cười. Nụ cười vì khiếu hài hước mà Carlo Ancelotti từng nói sao ông không đi làm hài độc thoại. Nụ cười trong ngày lên ngôi cao Calcio năm 1979 cùng AC Milan trên cương vị người cầm lái.
Lùi lại mốc thời gian, ta có năm 1978 mãi mãi đánh dấu tên ông trong lịch sử bóng đá: Liedholm khi đó đưa Franco Baresi về đá Libeiro và trở thành người đầu tiên tiên tìm ra cách kèm người khu vực. 5 năm sau, ông lên đỉnh cao khi dẫn dắt AS Roma giành Scudetto đầu tiên sau 41 năm, với những Bruno Conti, Roberto Falcao cùng một phát kiến nữa mang tên Ancelotti ở vị trí thi đấu ngày hôm nay Andrea Pirlo đang là người kế nhiệm.
Hai cuộc cách mạng chiến thuật bóng đá ở giữa sân và hàng thủ đã đến từ Calcio ở thời điểm cuối thập kỷ 70, đầu 80 sôi nổi ấy và Nils Liedholm đề tên tác giả.
Không chỉ là một nhà phát minh vĩ đại, Liedholm còn là một ông thầy giỏi. Ông phát hiện, giới thiệu và nuôi dưỡng những tài năng, một bố già bóng đá (footballing godfather) theo đúng nghĩa truyền thống (là người đỡ đầu, không giống Marlon Brando trong phim truyện) của một thế hệ những người về sau cực kỳ thành công như Ancelotti, Paolo Maldini, Franco Baresi, Bruno Conti, (Paulo Roberto) Falcao và Fabio Cannavaro; giới thiệu Fabio Capello không tên tuổi cho Silvio Berlusconi như một lời tuyên ngôn chắc chắn.
Liedholm là người đã đặt một nền móng vững chắc ban đầu cho bóng đá Italia hiện đại, cho những tư tưởng và triết lý vẫn theo chân các cầu thủ ra sân mỗi buổi chiều, trên những mặt cỏ cách đây hơn 60 năm ông đã đến đặt chân từ Thụy Điển.
“Tôi chấp nhận lời đề nghị [của Milan] vì quá mệt. Chúng tôi đã nói chuyện cả đêm và khi bình minh ló dạng tôi chỉ nói: ‘được rồi’.” Liedholm hứa với cha mình rằng ông sẽ trở lại sau một hoặc hai năm là nhiều nhất.
Kết quả: ông giành toàn bộ cuộc đời mình ở Ý, cống hiến cho nó nhiều hơn ông tưởng tượng và ra đi trên mảnh đất này.
