Đó là quãng thời gian vô cùng quan trọng. “Catania là khúc quanh thực sự”; “Tôi đã trưởng thành giữa những khó khăn. Xét về lòng dũng cảm và những ý tưởng, rất nhiều phần Atleti của tôi đã đến từ nước Ý.”
Diego Simeone đã dành những lời này cho 5 tháng ngắn ngủi ông dẫn dắt đội bóng miền Đông Sicily. Quãng thời gian ngắn ngủi, nhưng vô cùng đặc biệt.
Nhưng khoan hãy nói về quá khứ. Ở thì hiện tại, ta đang nói về một trong những HLV được đánh giá cao nhất làng bóng đá thế giới bây giờ. Atletico Madrid của Simeone đã đập vỡ thế thống trị của Barcelona và Real Madrid để lên ngôi vô địch La Liga 2013-2014, chỉ 3 năm sau khi ông này lên nắm đội. Cholo cũng đã đem về chiếc Cúp Nhà vua Tây Ban Nha lần thứ 10 trong lịch sử CLB, một chiếc cúp Europa League, một Siêu cúp châu Âu trong 2 năm đầu. Trận đấu cuối cùng mùa giải trước, Atleti chỉ cách thiên đường vài giây trong trận chung kết UEFA Champions League.
Ngày Simeone lên thay Gregorio Manzano tại sân Vicente Calderon vào tháng 12/2011, Los Rojiblancos chỉ được kỳ vọng đứng được ở nửa trên bảng xếp hạng La Liga. Dù đã giành được hai chiếc cúp Europa League và Siêu cúp châu Âu một năm trước đó, nhưng vị trí thứ 4 vào các năm 2008 và 2009 đã là đỉnh cao của Atletico trong nhiều thập kỷ. Mùa giải trước khi Simeone đến, họ chỉ xếp thứ 7, sau những Valencia, Sevilla, Villarreal và Atletic Bilbao, cách đội vô địch Barcelona 28 điểm và hơn khu vực xuống hạng chỉ 15 điểm.
Không ai có thể giành những danh hiệu chỉ bằng may mắn. Atletico Madrid với bản lĩnh nhào nặn của Simeone đã chiến thắng một mùa giải La Liga 2013-2014 đầy đủ 38 vòng đấu bất chấp những khó khăn tài chính để tạo nên một cuộc lật đổ ngoạn mục bậc nhất trong lịch sử giải đấu này.
Simeone năm nay 44 tuổi và mới bắt đầu năm thứ 4 của mình tại Madrid. Người ta có thể rất dễ quên rằng ông đã từng dẫn dắt 5 CLB khác nhau trước đó. Sự nghiệp huấn luyện bắt đầu từ quê hương Argentina, bốn mùa giải chia đều cho bốn đội Racing Club, Estudiantes, River Plate và San Lorenzo. Ông săn về hai chức vô địch quốc gia với Estudiantes và River Plate, xen giữa đó là những giai đoạn cực kỳ khó khăn và thất vọng cùng San Lorenzo, đội bóng dưới sự chỉ đạo của Simeone chỉ cán đích thứ 7 dù đã lên ngôi vô địch một năm trước khi ông đến.
Khi chặng đầu ở Nam Mỹ đã xong, đến lượt câu chuyện châu Âu bắt đầu. Simeone ra quyết định vượt Đại Tây Dương để phát triển sự nghiệp huấn luyện của mình vào năm 2011.
Như ngày là cầu thủ, khi ông chọn Pisa là điểm đầu tiên khi đặt chân đến châu Âu, nước Ý tiếp tục là điểm đến, và đội bóng thứ 5 của ông là Catania. “Như thể tôi đã chẳng bao giờ rời đi,” Simeone nói. Tám năm ông đã từng thi đấu tại đây, trong màu áo của những Pisa, Inter và Lazio. “Tôi vẫn giữ liên lạc với đất nước này và với Serie A, tôi hy vọng mình sẽ ở lâu dài với Catania.”
Simeone được bổ nhiệm vào ghế HLV Catania vào tháng 1/2011 khi CLB đang lơ lửng chênh vênh trong cuộc đua trụ hạng. Việc đội sa thải HLV đương nhiệm lúc đó là Marco Giampaolo được coi là quá sớm và khắc nghiệt. Nhưng quyết định bổ nhiệm Simeone thay vì các ứng cử viên Franco Colomba hay Claudio Gentile là hoàn toàn hợp lý. Đơn giản: Catania lúc đó có đến 12 cầu thủ người Argentina trong đội hình, bao gồm cả Mariano Andujar, Alejandro Gomez và Pablo Alvarez, những người đã từng làm việc với Simeone khi còn ở Nam Mỹ.
Simeone năm 40 tuổi chỉ ở với Catania 5 tháng, thời gian không được nhiều và không gắn bó lâu dài như ông kỳ vọng. Nhưng đó là một giai đoạn thành công rất lớn của cả CLB và Simeone. Những kiến thức mà ông tích lũy được về đất nước và bóng đá xứ sở này là vô giá.
Đến nắm một Catania đang sa lầy trong chiến dịch trụ hạng, Simeone đã không chần chừ, do dự, hay có một chút lãng phí nào. Từ buổi tập đầu tiên vào thứ Năm, ngày 20/1/2011 trở đi, mỗi ngày trôi qua đều cực kỳ quan trọng.
Chiến thuật và lối chơi của Atletico Madrid bây giờ đã vô cùng nổi tiếng, một khuôn mẫu của mô hình pressing liên tục, phòng ngự vững chắc và hiệu quả trong phản công mà nhiều đội đã đang cố gắng sao chép, học theo. Simeone vốn là người thực dụng, ông nắm điểm mạnh và điểm yếu của các cầu thủ mình có trong tay trước khi tìm ra một hệ thống phù hợp.
Tại Atletico, Simeone thường sử dụng sơ đồ 4-4-2. Nhưng nửa cuối mùa giải 2010-2011 ấy, Catania đã chơi bằng hai sơ đồ 4-2-3-1 và 4-3-1-2. Sơ đồ 4-1-4-1 của Giampaolo bị thẳng tay loại bỏ để phục hồi vai trò của Adrian Ricchiuti, người trước đó đã bị HLV người Ý đày đọa. Ricchiuti đã được xếp đá như một trequartista, trở thành người kết nối những tiền vệ tấn công và tung những đường chọc khe sắc sảo cho Maxi Lopez, Gonzalo Bergessio hay Francesco Lodi dứt điểm.
Simeone rất linh hoạt với các đội hình chiến thuật. Từ những ngày đầu tại Catania, ông từng khẳng định không muốn “tự hóa đá với một chiến thuật cứng nhắc”, ông khẳng định rằng các HLV không bao giờ có thể thoải mái sử dụng một đội hình mình yêu thích. “Thực tế đơn giản rằng chúng ta phải thích ứng với việc không thể làm những gì mình thích mà phải làm những gì mình được làm cùng.” Những phương án tiếp cận sau này Simeone áp dụng cho Atleti cũng là những gì ông đã từng làm với Catania ngày đó.
Hàng thủ của The Elefanti dàn thành hàng ngang cự ly hẹp với hai người trong số những Ezequiel Schelotto, Giuseppe Mascara, Raphael Martinho hợp cùng với Alejandro Gomez, người sẽ lùi lại và hỗ trợ quây bắt khi mất bóng. Trong khi đó, Ricchiuti và một tiền đạo sẽ lùi về hàng tiền vệ để cắt các đường chuyền vào khu vực trung tâm thay vì theo kèm trung vệ, cách chơi đã khá quen thuộc của Atletico trong vài mùa giải gần đây.
Catania vui vẻ để cho đối thủ giành quyền kiểm soát. Ý tưởng chơi là dựng ra những hàng ngang chắn trước khung thành, không cho đối phương lọt qua trước khi cướp bóng và phản công nhanh. Các cầu thủ có thể thua kém về trình độ, nhưng nhìn Catania của năm 2011 thi đấu hoàn toàn giống các cầu thủ Atletico Madrid về tính kỷ luật, độ mãnh liệt và gắn kết.
Trở lại hành trình trụ hạng của đội bóng. Mặc dù lối chơi và đội hình đã được thay đổi, màn trình diễn trên sân đã bước đầu được cải thiện, nhưng Catania chỉ thu về 1 điểm duy nhất trong 4 trận đầu của Simeone. Đội bóng thất bại trước các đối thủ trực tiếp trong cuộc đua trụ hạng là Parma, Bologna và giậm chân tại chỗ ở vị trí thứ 18 trên bảng xếp hạng. Nhưng cuối cùng, khi Catania trở về sân nhà và tiếp đón đối thủ Lecce vào giữa tháng 2, một chiến thắng kịch tính với tỷ số 3-2 đã giúp Simeone ghi dấu ấn.
Tiếp đó, là 9 điểm tối đa trong 3 trận tiếp theo tại Angelo Massimino, bao gồm cả chiến thắng 4-0 trước đối thủ truyền kiếp Palermo. Trên sân khách, Catania vẫn không may, chỉ kiếm được thêm đúng 4/45 điểm có thể khi xa nhà. Tuy nhiên, một sự cải thiện rõ rệt đã được tạo nên, khi giải còn năm vòng nữa là kết thúc, Catania đã tạo được khoảng cách 4 điểm và thoát ra khỏi khu vực cầm đèn đỏ. Chiến dịch trụ hạng chính thức thành công vào tháng 5 sau 3 chiến thắng trước Cagliari, Brescia và AS Roma, tổng điểm 46 là thành tích tốt nhất của Catania trong lịch sử.
Mùa giải khép lại, mặc dù còn một năm hợp đồng, nhưng Simeone vẫn chia tay CLB vào tháng 6/2011, thông báo là theo thỏa thuận chung nhưng dễ nhận thấy được việc ông thực sự muốn ra đi. Simeone trở về quê nhà một thời gian ngắn để dẫn dắt Racing Club cho đến ngày nhận lời mời từ Atletico Madrid.
Có thể nhận ra thành công của Atletico Madrid đã được xây dựng nên không ít từ nền tảng những gì Simeone đã học được tại Catania. Dù có đôi chút khác biệt khi đội bóng cũ của Simeone vẫn còn chơi với một số 10 truyền thống. Atleti có thể coi là một bước tiến hóa vượt bậc hơn nhưng cả hai cùng phát triển từ một gốc ý tưởng mà trước hết giống nhau về lòng can đảm.
Chỉ 6 tháng sau khi rời đi, Simeone đã được mời về Atletico Madrid. Lý do không chỉ vì những thành công ông có được tại Nam Mỹ, quãng thời gian của Simeone tại Sicily chắc chắn đã góp phần không nhỏ khiến ban lãnh đạo Atletico tin tưởng ở ông.
Để sau 4 năm, Simeone vẫn chưa dừng con đường cùng Atletico Madrid. Và đến khi muốn dừng và rẽ sang những con đường khác, Simeone cũng có không ít sự lựa chọn bởi giờ đây, rất nhiều đội đang theo đuổi chữ ký của ông. Bundesliga và Premier League đang là những khả năng cao nhất.
Nhưng sau tất cả, ta vẫn có thể trông mong cựu cầu thủ người Argentina vẫn giữ cho mình tình cảm với Lazio và Inter Milan, như việc ông nhận lời dẫn dắt đội bóng sọc trắng đỏ từng 150 lần khoác áo. Simeone đã luôn nói tốt về quãng đời của của ông tại Ý: một tiền vệ cục súc, bốc lửa trên sân lẫn một huấn luyện viên thông minh trên băng ghế chỉ đạo.
Serie A, như ta thấy đó, đã từ quá lâu rồi không tìm được một Cholo nào nữa.
Hoài Thuận (theo Greg Lea, These Football Times)
